Gönderen: adalarpostasi | 23 Nisan 2013

5 senelik soruya 1 gecede cevap…

ADALAR POSTASI-2267/1 (23.4.2009).
ADALAR POSTASI-2411/1 (23.4.2010).
ADALAR POSTASI-2579/3 (23.4.2011).
ADALAR POSTASI-2693/2 (23.4.2012).

AYA YORGİ
NEDEN, NASIL ve NE ZAMAN
GÜNÜNÜ ŞAŞTI?…

30370_577591248932283_2067983650_n

Foto Sebah ve Joaillier, Büyükada Aya Yorgi Manastırı.

Aslen Rumi (Jülyen) Takvim’e göre 23 Nisan’a, Miladi (Gregoryen) Takvim’e göreyse 5 Mayıs’a tekâbül eden Aya Yorgi (Saint Georges) günü neden günümüzde Miladi Takvim’deki 23 Nisan’da kutlanmaktadır? Aya Yorgi’nin günü, 5 Mayıs gecesinin 6 Mayıs’a bağlandığı Hidrellez’le aynı gün değil midir aslında?

Yorgo L. Zarifi, Hatıralarım (Kaybolan Bir Dünya İstanbul 1800-1920), İstanbul (2005)306:

[…] Babam sayfiyeyi çok severdi. Therapia’ya gitmemiz için sıcakların başlayacağı günü dört gözle beklerdi. Vosporos’un nemi ve serinliği kendisini korkuturdu. Stavrodromi’nin sıkıcılığından kurtulmak için, 1891 yılından itibaren hava yumuşayana kadar, bir ay Pringipo’da kalmamıza karar verdi. Hotel Giacomo’nun 1. katının hemen hemen hepsini kiraladı. Babaannem, çocuklar ve ögretmenler olmak üzere tüm aile, Avrupa takvimine göre, 1 Mayıs’ta Pringipo’ya yerleştik. Bu tarih, eski takvime göre, her yıl 23 Nisan’da kutlanan adanın büyük panayırının arife gününe denk düşüyordu. 1 Mayıs aynı zamanda Türkler’in “bahar bayramı”nı kutladıkları günle çakışıyor. Her sene, bu tarihte, Marmara’nın Anadolu yakasındaki köylerinde oturanlar, Ayios Megalomartiras ve Tropeoforos’yu kutlamak için kumsallara yanaşan kayıklarla Pringipo’da toplanırlardı. Kadınlar renkli poturlar giyinirler ve başlarına üzerinde altın paralar olan tepelikler takarlardı. Manastırın inşa edilmiş olduğu tepede şarkılar ve danslar iki gün boyunca durmak bilmezdi. Gösteri o kadar güzeldi ki kaçırmak istemezdik. […]

5

Büyükada– Lunapark Meydanı, 1937.

Hızır ile İlyas ve de Aya Yorgi (Saint George), Hıristiyan ve İslami anlatımlarda çok geniş sembolizme sahip ve gerek Alevilik’te (Ya! Hızır! Sen bize yetiş Bozat’ın süvarisi!) gerekse Tasavvuf ve diğer batınî inanışlarda benzer hikâye ve geleneklere sahiptirler. Hızır ve Aya Yorgi (St. George), gezginlerin koruyucuları olarak tanınmışlardır, her ikisinde de “gül” sembolü önemli yer tutar.

Gel zaman git zaman Hıdrellez’de gül ağaçlarının dibine konulan hamurlar misali yoğrulmuştur Anadolu’da da inançlar… Ahir zaman gelenekleri, bu coğrafya üzerindeki tüm inanışlarda hani sanki pek bir benzer gibi…

59912_577591508932257_1878144444_n

Emine Çiğdem Tugay, “Aya Yorgi Yolu’nda”, 24.4.2008.

Çerden çöpten, pirinçten taştan dilekler şekillendirilir ve taş taş üstüne konulur Hıdrellez’de… Büyükada Aya Yorgi yolunda da taş taş üstüne konulmuştu geçen Nisan’ın 23’ünde.

Sağlık şifa, bolluk bereket, mal mülk, servet… Tüm dilekler sicim ve çaputlarla birlikte nahıllara bağlanır Hıdrellez’de… 23’ünde Aya Yorgi’ye çıkan yol kenarındaki çalılıklara da keza…

Hıdrellez’de yakılan ateşler üzerinden atlayan her birimiz, ejderhayı öldürdüğü sırada atıyla üzerinden geçer bir vaziyette resmedilen Aya Yorgi miyiz? Yoksa bir diğer ejderi öldürüp de Andromeda’yı kurtaran Perseus mu?

Ama ve bir daha asıl soru şu: Aya Yorgi neden, nasıl ve ne zaman gününü şaştı?

Emine Çiğdem Tugay
)O(

https://www.facebook.com/adalar.postasi

ADALAR POSTASI: Nasıl desem bu sorunun cevabını doğrusu bu ya ADALAR POSTASI da bilmiyor aslında! Senelerdir soruyor hani belki bir bilen çıkar mı acep diye diye… Bilenin bildiğini de nereden bileceğiz bilemiyoruz gerçi ya… Kim bilir? Hele bir bilebilsin!… Hadi ama yok mu bilen? )O(

KOSTAS NAUM: Paskalya bayramından önceye denk geldiği yıllarda, Paskalya bayramının kutlandığı Pazar gününün ertesi gününde kutlanmaktadır. Bu sene Ortodoksların Paskalya bayramı 5 Mayıs olduğundan, Pazartesi 6 Mayıs gün Ai Yorgi (St George) ayini yapılacaktır.

ADALAR POSTASI: Duyduk duymadık demeyin! harbi sörVAYvırr “ADALILAR YARIŞIOR!”un en zorlu sorusunu ve dahi senelerin muammasını KOSTAS NAUM kısmen çözüverdi! Verdiği bu kıymeytli bilgiler için 1001 teşekkürlerimizle… Ama ve bir daha asıl soru şu: Aya Yorgi neden, nasıl ve ne zaman gününü şaştı?
)O(

KOSTAS NAUM: Aya Yorgi yortusunun NEDEN her zaman 23 Nisan’da kutlanmadığını biraz daha açayım. Aya Yorgi’nin ayini sırasında okunan dualar içinde Hz. İsa’nın Anastasi (Dirilişin)den söz eder. Dolayısıyla 23 Nisan o sene Paskalya (Anastasi) bayramından önceye denk geliyor ise Paskalya sonrası ilk Pazartesi günü kutlanır. (Paskalya – Anastasi bayramı sabit bir tarihte kutlanmaz, her sene 21 Mart İlkbahar ekinoksundan sonraki ilk dolunayı takip eden Pazar günü kutlanır). Umarım çok karışık olmadı. :))

66892_577591642265577_1290442368_n

St. George ikonası

Aya Yorgi (St. George), babasının Kapadokyalı annesinin ise Filistin yakınlarındaki Lyddalı olduğuna inanılan bir azizdir, uzun yıllar süren askeri görevi daha sonraki dönemde Avrupa’da şövalyelik erdemlerinin kutsal azizi olarak görülmesine yol açmıştır. Hakkında en çok bilinen efsane, “ejderhayı öldürmesi”dir. Anlatıma göre bir su başını tutan ejderha halkı susuz bırakmaktadır ve karşılığında insan kurban edilmesini istemektedir. Sıra en sonunda şehrin prensesine gelir ancak bu arada St. George yetişir, ejderhayı öldürür ve prensesi kurtarır. Hıristiyan mitosunda ejderha yenilen paganizmi simgelese de aslında ejderha ve atın üzerindeki silahli figür Kapadokya ve yakın doğuyu kapsayan pagan inanışlarında aslen bir Frigya tanrısı olan Sabazios’un sembolüdür ve erken dönem kaynaklarında bu ejderha hikâyesine rastlanmaz.

301944_577591728932235_1535616275_n

Perseus and Andromeda, 1602, Guiseppe Cesari, called II Cavalier d’Arpino, 1568-1640, oil on slate, 51.8 38.5 cm, Kunsthistorisches Museum, Vienna.

Aya Yorgi’nin (St. George) hikâyesi, Perseus ve Etiyopyalı Andromeda’nın hikâyesini de oldukça andırır. Hem Kapadokya ve Lydda, hem de Mısır ve Etiyopya kitonik —yeraltıyla, ölüm ve yeniden doğumla bağlantılı— panteist kült merkezleridir. St. George hakkında ilk anlatılan hikâyelerde ejderha bu yüzden görülmez. Lydda’nın, Perseus’un canavarı öldürdüğüne inanılan yerlerden biri olan Joppa’ya yakınlığı düşünüldüğünde durum anlamlıdır.

* * *

ADALAR POSTASI’ndan ‘müthiş’ bir hizmet!

Vapurlara mopurlara tepişmeden, fayton kuyruğunda ağaç ve/veya yollara revanla perperişan olup da Büyükada’yı istilayla tarumar etmeden; Saygıdeğer Aya Yorgi Hazretleri’nin yortusu diye —dahası ne zaman ve nasılsa bir şaşmayla yanlışıkla ve yalnızca 23 Nisan’da değil— ister 5 Mayıs’ta ister yılın her bir günü 24 saat hizmetle ekteki dilek kutusuna atabilirsiniz dileklerinizi! :)

ADALAR POSTASI’nın nacizane dileğiyse:

“Saygıdeğer AyaYorgi Hazretleri,
Büyükada’ya —üstelik de yanlış günde— akın eden şu güruha akıl fikir ihsan eyleye!…”

Haydi siz de bir dilek dileyip atın Dilek Kutusu’na!
Ne olur ne olmaz tutmaz ya tutacağı da tutabilir! ;)
)O(

552863_577599795598095_571336865_n
Fotoğraf: Emine Çiğdem Tugay, “Aya Yorgi Hazretleri’nin Dilek Kutusu”, Büyükada Aya Yorgi Kilisesi, 5.5.2010.

* * *

ADALAR POSTASI’ndan bir ‘müthiş’ hizmet daha!

Vapurlara mopurlara tepişmeden, fayton kuyruğunda ağaç ve/veya yollara revanla perperişan olup da Büyükada’yı istilayla tarumar etmeden; Saygıdeğer Aya Yorgi Hazretleri’nin yortusu diye —dahası ne zaman ve nasılsa bir şaşmayla yanlışıkla ve yalnızca 23 Nisan’da değil— ister 5 Mayıs’ta ister yılın her bir günü 24 saat hizmetinizde olmakla dilek dileyip mum yakabilirsiniz hem de ekran başından! Kaç mum yakacağınızla birlikte ister dileğinizi de yazın ister kendinize saklayın! Hizmette sınır yoktur!.. ;)

ADALAR POSTASI’nın nacizane dileğiyse:

“Saygıdeğer AyaYorgi Hazretleri,
Büyükada’ya —üstelik de yanlış günde— akın eden şu güruha akıl fikir ihsan eyle!…”

Haydi siz de bir/kaç dilek dileyip mum yakın Aya Yorgi’ye!
Ne olur ne olmaz tutmaz ya tutacağı da tutabilir! ;)
)O(

923214_577600755597999_220707162_n

Fotoğraf: Emine Çiğdem Tugay, “Aya Yorgi Hazretleri’nin Mum Havuzu”, Büyükada Aya Yorgi Kilisesi, 5.5.2012.

 


Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Kategoriler

%d blogcu bunu beğendi: